Thema RijnKUNSTprijs 2026 – Waar werelden elkaar raken

Het thema voor de RijnKUNSTprijs 2026 is:

Met het thema kan je vele kanten uit. Het thema kan je letterlijk opvatten: de voeten van de Woerdenaren raken de wereld van de Romeinen, die hier ooit gelopen hebben. Maar je kan ook denken aan al die conflicten op de wereld met een culturele, religieuze of historische achtergrond. Of aan de wereld van de natuur, die wordt geraakt door de wereld van de mens. Of aan de wereld van de fietser en die van de automobilist. En nog persoonlijker en dichterbij kan je laten zien hoe jouw onzichtbare innerlijke wereld raakt aan je zichtbare buitenkant. 

Laat je dus voor jouw kunstwerk inspireren door ontmoetingen, contrasten en grensgebieden. Of door kleuren, culturen en verhalen van vroeger en nu. De RijnKUNSTprijs daagt jou uit om dat raakvlak te verbeelden.

Romeinen en Woerdenaren

Op het eerste gezicht zie je het misschien niet, maar onder het Woerden van nu ligt een verborgen wereld. Een wereld waarin Romeinse soldaten met hun vrouwen en kinderen, handelaren en ambachtslieden samenleefden op een kruispunt van culturen, ideeën en invloeden.

Want 2000 jaar geleden liep hier de noordgrens van het machtige Romeinse Rijk: de Limes. Sinds vijf jaar is die grens werelderfgoed. De stokoude grens is nu een 400 kilometer lange lijn, die landstreken, steden en mensen met elkaar verbindt.

Waar wij nu in Woerden lopen, liepen vroeger de Romeinse soldaten

De Rijn was de grens, maar toen en ook nu nog een levensader voor handel, transport én verbinding. Het thema “Waar werelden elkaar raken” nodigt beeldend kunstenaars uit om stil te staan bij raakvlakken: tussen toen en nu, tussen culturen en mensen, tussen grenzen en verbinding. Wat gebeurt er op het moment dat werelden elkaar raken? Ontstaat er wrijving of verwondering? Conflict of creatie?

Oorlog… werelden raken elkaar met geweld en ellende
(De Fransen plunderden en moordden in Woerden, 1813)

Laat je inspireren

Wat gebeurt er als verschillende perspectieven elkaar ontmoeten? Ontstaat er wrijving, verwondering of juist verbinding? Om je op gang te brengen kan je inspiratie vinden met de volgende voorbeelden: 

De aardse en goddelijke wereld raken elkaar (bijna) (Michelango ca. 1511)
Werken kleuren samen of stoten ze elkaar af?
(Dansers, Henri Matisse, 1910)

Dina Abouelsoud, an Egyptian feminist activist and woman human rights defender (WHRD).
Een feministe en een conservatieve man, in Egypte. Zijn hun werelden te overbruggen?
Bron foto: Al Jazeera English, CC BY SA 2.0, via Wikimedia Commons
Een letterlijke interpretatie van elkaar rakende werelden, gemaakt met AI

Doe mee!
Wil jij jouw visie laten zien? Meld je aan en vul het formulier hieronder in. Dan is jouw werk te zien van 11 mei t/m 5 juni in de vernieuwde Bibliotheek Woerden. Misschien ga je er zelfs vandoor met die felbegeerde trofee!

Kunst en cultuur in de verkiezingsprogramma’s

Binnenkort zijn er landelijke verkiezingen. De thema’s zijn vooral migratie, de zorg, woningnood, klimaat en defensie. Maar misschien wil je bij het bepalen van je stem het thema kunst en cultuur ook meewegen?

Wij scanden de verkiezingsprogramma’s daarop. Hieronder een overzicht wat de partijen die nu in de Tweede Kamer zitten daarover hebben opgenomen. We hebben gezocht naar de termen cultuur, kunst en creati(viteit). Sommige verkiezingsprogramma’s zijn heel uitgebreid, andere heel beknopt. In een uitgebreid programma is er letterlijk meer ruimte om over het thema uit te wijden.

De citaten hieronder zeggen dus niet alles. De vraag is natuurlijk hoe een partij zich bij de coalitieonderhandelingen op deze thema’s zal gaan richten. Of in hoeverre zij zich in de oppositie hard gaan maken. Dit is iets dat we op dit moment natuurlijk niet weten. Geen enkele partij heeft kunst en cultuur tot een echt speerpunt gemaakt.

Als je meer over de partijprogramma’s wilt weten, klik dan op de naam van de partij, dan krijg je het partijprogramma te zien in een nieuw venster van je browser.

Lijst nr.Partij (met link naar het programma)Belangrijkste citaten uit in het programma
1PVV En voortaan berekenen we 21% btw over kunst en cultuur
2Groenlinks / PvdA

(het programma heeft 187 pagina’s, met een speciaal hoofdstuk over cultuur en media)
We combineren investeringen in huizen en publieke ruimte met investeringen in werkgelegenheid, onderwijs, cultuur, welzijn en veiligheid.
Kunst en cultuur dragen bij aan verbinding en creativiteit in onze
samenleving. Jong en oud moet kunnen genieten van kunst en cultuur. Daarom is het belangrijk dat we de drempels tot culturele voorzieningen zo laag mogelijk houden. Makers moeten kunnen rekenen op een eerlijke beloning. We zetten ons in om ons cultureel erfgoed te behouden voor toekomstige generaties.
Roofkunst geven we terug.
Onderwijs: .. naast het reguliere onderwijsprogramma ontwikkelen kinderen zich ook door frequente lessen in sport, dans, cultuur, creatieve vakken, techniek en natuur.
3VVD

(zie vooral pagina 89)
Kunst en cultuur waar Nederland trots op kan zijn. Kunst en cultuur dragen bij aan onze identiteit. Daarom blijven we oog houden voor alle vormen van kunst- en cultuurbeleving – in alle regio’s van Nederland. We kiezen voor een ondernemende en bloeiende cultuursector, die vooral zelf aan de lat staat om zo veel mogelijk mensen te trekken. We beschermen ons erfgoed en stimuleren cultuureducatie op school. Daarmee bieden we kinderen de mogelijkheid om kennis te maken met de wereld van cultuur en kunst.
Onderwijs: In plaats van het verplichte vak cultureel kunstzinnige vorming mogen leerlingen ook examen doen in een nieuw te ontwikkelen vak praktische techniek en technologie.
4NSC

(zie vooral pagina 38)
Daarnaast moeten cultuurgelden eerlijker verdeeld worden over
het land. We pleiten voor een herverdeling van middelen voor kunst en cultuur waarbij extra inzet nodig is in het landelijk gebied.
Cultuur is een bindmiddel van de samenleving en moet daarom overal in Nederland toegankelijk zijn.
Onderwijs: Daarnaast is het van belang dat er een goede balans is tussen cognitieve ontwikkeling, kennis van de wereld, sport en beweging en het ontwikkelen van creativiteit.
5D66

(zie vooral pagina 16 en 17)
Cultuur geeft hoop, verbeelding, troost en inspiratie – en is onmisbaar voor een vrije en veerkrachtige samenleving. De culturele sector is ook een sterke economische kracht: zonder creativiteit geen innovatie. Daarom maakt D66 kunst en cultuur overal voor iedereen toegankelijk.
Dankzij D66 blijft het lage btw-tarief op cultuur, boeken
en sport.
De creatieve sector wordt actief betrokken bij maatschappelijke opgaven. Kunstenaars en ontwerpers brengen nieuwe perspectieven en kunnen vastgelopen processen doorbreken.
6BBB

(zie vooral hoofdstuk Kunst, Cultuur en Media, pagina 109 en verder)
BBB kiest voor kunst, cultuur en media die zijn geworteld in lokale, regionale en landelijke tradities en gemeenschappen. We willen een samenleving waarin verenigingen, musea, dialecten en tradities
niet worden weggedrukt door de blik vanuit de Randstad.
Cultuurgeld wordt eerlijker verdeeld over het land.
7CDAWe willen een brede regionale verdeling van aanbod en middelen, een brede toegang tot cultuur, en zowel lokale initiatieven als nationale iconen steunen.
Het Rijksgesubsidieerde bestel gaat op de schop. De kleine culturele basisinfrastructuurinstellingen (BIS) en de fondsen worden samengevoegd, met regionale afdelingen.
In het cultuurplan moet meer aandacht zijn voor kunstuitingen door mensen met een beperking.
8Socialistische Partij

(zie vooral pagina 33)
Er komen geen btw-verhogingen voor de kunst- en cultuursector.
Cultuur verbindt, verdiept en verbeeldt. Toch leven veel kunstenaars in onzekerheid en worden media steeds vaker overgeleverd aan commerciële belangen. Dat bedreigt onze democratie én onze beschaving. We stoppen de uitverkoop van onze beschaving door te investeren in kunst en cultuur.
..en zorgen we voor een eerlijke verdeling van cultuursubsidies in heel Nederland.
We steunen zowel vernieuwende makers als traditionele kunstvormen.
Grote techbedrijven mogen cultuur niet reduceren tot ‘content’ voor hun verdienmodel.
Onderwijs: Daarom investeren we in cultuuronderwijs op school, met vakdocenten en samenwerking met culturele instellingen, zodat ieder kind zijn creatieve talenten kan ontwikkelen, ongeacht de portemonnee van de ouders.
9DENK– – (niks hierover)
10Partij voor de Dieren

(zie vooral pagina 116)
We behouden het verlaagde btw-tarief van 9% voor
de kunst- en cultuursector.
Er komt een gedragscode voor de inzet van dieren in kunst en media.
Wij willen investeren in de makers in de culturele sector en
stimuleren duurzaamheid. Daarnaast komt er meer aandacht voor het dekolonialiseren van cultuur, de rol van gestolen erfgoed en de betekenis en gevolgen hiervan voor onze huidige samenleving.
De Partij voor de Dieren wil de kunst-, cultuur- en erfgoedsector
nadrukkelijk betrekken bij maatschappelijke vraagstukken, zoals de aanpak van de klimaat- en natuurcrisis, de woningnood en het dekolonialiseren van de samenleving.
Er moeten geen miljarden naar fossiele bedrijven, er moet meer geld naar de kunst- en cultuursector.
Onderwijs: Cultuur-, kunst- en muziekeducatie krijgen een vaste plek in het lesprogramma van het basis-, voortgezet en middelbaar beroepsonderwijs.
Makers worden beschermd tegen het gebruik van hun creaties voor de training van AI-systemen.
11Forum voor Democratie

(zie vooral pagina 46 en verder)
Cultuur, sport en ontspanning in laag BTW-tarief.
Woke en LGBT-gedachtegoed houden we weg van jonge kinderen, en onze cultuursector krijgt een extra impuls door verlaging van de BTW en herwaardering van erfgoed, (klassieke) muziek en kunst.
Onderwijs: … meer aandacht in het onderwijs voor Europese cultuur, klassieke muziek, schilderkunst, monumenten en filosofie.
Cultuurbeleid hoeft niet duurder, maar moet wel zinvoller. Subsidies moeten gericht zijn op het conserveren en restaureren van erfgoed en het uitdragen van onze cultuur, niet op modieuze of ideologische projecten.
Het subsidiebeleid in de cultuursector dient gericht te zijn op kwaliteit, niet op diversiteit of ideologie.
12SGPKunst en cultuur zijn bijzondere gaven die binnen de kaders van Gods wet kleur kunnen geven aan het leven en die tegenwicht kunnen bieden tegen een te dominante rol van een financieel-economische kijk op de samenleving.
13ChristenUnieKunst, cultuur en creativiteit verrijken het leven en de samenleving. De overheid vervult een belangrijke rol als subsidieverstrekker,
opdrachtgever en hoeder van ons culturele klimaat en erfgoed zoals musea en orkesten.
Bij de verdeling van overheidssubsidies voor Nederland willen we een eerlijker verdeling over het land
14Volt

(Zie vooral pagina 70 en verder)
Kunst en cultuur zijn belangrijk. Daarom maken we hier meer
geld voor vrij. Dat is nodig voor een verbonden toekomst
Toch is de kunst- en cultuursector jarenlang verwaarloosd. Er werd bezuinigd, kansen verdwenen en de toegang werd ongelijk. Wij maken een einde aan de kaalslag van de afgelopen vijftien jaar.
We gaan weer investeren in kunst en cultuur. We zorgen dat kunst toegankelijk is voor iedereen.
Een diverse samenleving verdient een rijke cultuursector. Die meegroeit met onze veranderende wereld en waarmee we ons verleden een plek geven in de toekomst. Ze vormt het hart van onze
samenleving.
Volt wil dat het culturele aanbod een goede weerspiegeling is van de verhalen en makers in de samenleving en ruimte geeft aan alles wat de sector te bieden heeft. Daarom willen we veel aandacht blijven besteden aan diversiteitscriteria bij subsidieverlening: die diversiteit moet vooral worden geregeld bij het verdelen van de subsidies en minder op het niveau van kunstprojecten zelf. De subsidieverlenende instellingen krijgen daarom een verantwoordelijkheid om te zorgen dat subsidies worden toegekend aan een evenwichtige mix aan makers en genres. Ook maken we beoordelingscommissies die de subsidies toekennen meer divers, zodat die een betere afspiegeling vormen van de samenleving.
15JA21

(Zie vooral pagina 47 en verder)
… vanuit het perspectief van JA21 (is) wel het nodige aan te merken. De sector kijkt al decennialang vanuit een links ideologische tunnelvisie naar de samenleving. Het tegengeluid krijgt nauwelijks een plek; diegene die een kritisch geluid laat horen, loopt het risico te worden gecanceld.
Wat JA21 betreft moet er significant minder overheidsgeld naar de uitvoerende kunsten: subsidie is juist niet goed voor een bloeiende cultuursector. Waar JA21 wel geld aan wil besteden is aan het behoud, de restauratie en het toegankelijk maken van ons cultureel erfgoed (zoals digitalisering van archieven en kwetsbare boeken)
JA21 wil een pluriform cultuurklimaat stimuleren waarbij Nederlandse tradities, taal en cultuuruitingen in voldoende mate aan bod komen.

Denken over en spelen met AI

Voor onze nieuwsbrief van juni 2025 verscheen een handleiding “Handleiding: Hoe maak je een plaatje met kunstmatige intelligentie – met ChatGPT?” Verschillende mensen reageerden op onze oproep om dat eens te proberen. Diverse leuke resultaten, maar ook wat kritische geluiden.

Datacentra en eigen gewin

Iemand schreef ons: “Hoi allemaal, schrik dit keer een beetje van jullie bericht. Met naam het AI-gedeelte … We worden inderdaad flink verleid vergelijkbaar aan de slag te gaan, maar ‘even’ iets doen op Chat GPT e.d. kost heel veel energie en water… Alle datacentrales moeten namelijk aanzienlijk worden gebruikt om niet oververhit te raken, geen grap! Daarbij worden alle gegevens ook gebruikt voor eigen gewin van ieder die achter AI e.d. zit. Dit zou je zeker als kunstenaar niet moeten willen! Tuurlijk kun je er leuk creatief mee spelen en AI kan zelf ook van alle verzinnen, maar tegen welke prijs? Hopelijk willen jullie daar nog eens over nadenken.”

Snap dat toch!

Hilma Jansema gaf ChatGPT de opdracht een tekening van een giraf te maken met zonnebloemprint. Eerst kreeg zij een zonnebloem met giraffeprint terug, maar bij de tweede poging het omgekeerde.

Ik heb ook nog een schilderij laten maken van drie wat oudere dames met de slappe lach. Ik was namelijk een week met mijn zussen op stap in een huis van een familielid. We vonden ons te oud op het eerste schilderij. Na 8 verbeteringen moest ik 18 uur wachten (of een betaalapp nemen). De volgende dag maakte chatGPT uiteindelijk een beter schilderij, waar we ons alle 3 wel in konden vinden. Sardientje de kat waar we op pasten staat er ook bij.

AI heeft rare gewoonte 

Bert Stolwijk maakte zelfs een schilderij op basis van een ontwerp van AI. Hij schreef ons:

Erg leuk initiatief om de AI-mogelijkheden wat meer onder de aandacht te brengen. Ik heb persoonlijk goede ervaringen met “Microsoft Designer”. Met dit programma kun je 15 maal per maand gratis een opdracht laten uitvoeren. Om een AI-designer de afbeelding te laten maken die je in je hoofd hebt, is vrij lastig, temeer omdat AI de rare gewoonte heeft om juist te doen wat je hem uitdrukkelijk hebt gevraagd NIET te doen. Als basis voor een schilderij of andere kunstuiting is het wel erg nuttig. Ik stuur hierbij een voorbeeld mee, waarin ik een AI-ontwerptekening in een schilderijtje heb verwerkt. AI is goed in staat om een afbeelding te maken die er uitziet als een schilderij.

Landschap in POP-art

Petra van der Ven gaf deze opdracht: Maak een plaatje van een landschap met een tarweveld in Popart stijl. Tijdens haar vakantie had zij in Zuid-Limburg zelf een foto gemaakt van een tarweveld in een heuvelachtig landschap. Hieronder het voor Petra verrassende resultaat.

Petra van der Ven met hulp van Chat GPT

Geïnspireerd maar wel vermelden

Cok Graafland schreef ons:

Goedemiddag kunstmakers,
Zojuist met ChatGPT zitten spelen.
Twee plaatjes laten maken van Maxima in Jugendstil en als Klimt.
Voorbeeldfoto op verzoek meegegeven.
Bedankt voor de handleiding.
Ik had wel een mooier portret kunnen uitkiezen.
Wel mooi in de gevraagde stijlen en kleur oranje.
Leuk speelgoed, geïnspireerd.
Wel blijven vermelden dat het een AI-product is.

Vogel

Ook Maud volgde de handleiding en stuurde haar resultaat. Hieronder de blauwe vogel, gemaakt op instructie van Maud

Door Maud, met Chat GPT, Blauwe vogel op een tak met bloemen

Handleiding: Hoe maak je een plaatje met kunstmatige intelligentie – met ChatGPT?

Voor beginners, stap voor stap


Stap 1: Ga naar de ChatGPT-website

Open je internetbrowser en ga naar:
https://chat.openai.com

Stap 2: Maak een account aan of log in

  • Heb je nog geen account? Klik op Aanmelden en volg de instructies om een account te maken met je e-mailadres.
  • Heb je al een account? Klik op Inloggen en vul je gegevens in.

Stap 3: Start een gesprek met ChatGPT

Na het inloggen zie je een chatvenster. Hier kun je vragen stellen of opdrachten geven.

Stap 4: Vraag ChatGPT een plaatje te maken

Typ een duidelijke opdracht, bijvoorbeeld:
“Maak een eenvoudige tekening van een blauwe vogel op een tak in de lente.”
Druk op Enter of klik op de verzendknop.

Je kan ook een stijl toevoegen, bijvoorbeeld “in impressionistische stijl”, of je kan de kleuren aangeven.

Stap 5: Wacht tot het plaatje verschijnt

ChatGPT maakt nu een plaatje voor je. Dit kan enkele minuten duren, als het druk kan het langer duren, je kan dan weglopen of in een ander browservenster iets anders gaan doen.

Stap 6: Bewaar het plaatje

  • Klik met de rechtermuisknop op het plaatje en kies Opslaan als… om het op je computer op te slaan.
  • Op een telefoon: houd het plaatje ingedrukt en kies voor Afbeelding opslaan.

Stap 7: Email sturen

Email het resultaat naar kunstaandenrijn.woerden@gmail.com

Voorbeelden en alternatieven

Er zijn diverse alternatieven voor ChatGPT, die allemaal op soortgelijke manier werken, maar een ander resultaat geven. Laat ons alsjeblieft weten wat je ervan vindt. Leuk? Inspirerend? Bangmakend? Lelijk? Gevaarlijk? Dat allemaal of helemaal niks? We horen het graag van je!

KUNSTaandenRIJN probeerde de volgende opdracht uit:

Maak een schilderij in de stijl van Matisse van een vaas met rode pioenrozen en wit schildersverdriet. Op de achtergrond een openstaand raam dat uitzicht geeft op een heuvelachtig landschap onder een blauwe lucht met een paar kleine wolken. Aan de zijkant van het raam waait vitrage in de wind.

Het resultaat bovenaan dit artikel is gemaakt met ChatGPT, hieronder andere ontwerpen met dezelfde input, maar verschillende andere online-mogelijkheden. Hieruit is te zien dat de vitrage en het schildersverdriet niet altijd meegenomen worden in het resultaat. Ook weten niet alle pakketten goed te interpreteren wat een openstaand raam is. Soms maakt het pakket er iets extra’s bij, een schaal sinaasappels, of zelfs een vrouw die ook de verte inkijkt.

Hierbij nog een afbeelding, gemaakt met de ingebouwde AI-functie van WordPress. Die kent het woord schildersverdriet helemaal niet, en evenmin de stijl van Matisse. Maar het zijn wel de meest realistische pioenrozen.

Woerdens publiek kan een Gestel bemachtigen

De Vroedschap van Woerden en de Vrienden van het Stadsmuseum Woerden organiseren in de avond van 27 maart 2025 een verkooptentoonstelling van originele tekeningen en pastels van Leo Gestel. Deze kunstwerken worden aangeboden door Gerti Bierenbroodspot, die ze als nicht erfde van haar tante An Overtoom, de vrouw van Leo Gestel. De avond vindt plaats in het Kasteel van Woerden .

Voor de Amsterdamse Gerti Bierenbroodspot is Woerden als geboortestad van haar oom Leo Gestel een passende plek om de werken aan te bieden. Zij zal er op de avond in het Kasteel ook bij zijn.

Inschrijven kan door een mail te sturen naar: contact@vriendenstadsmuseumwoerden.nl of info@vroedschapvanwoerden.nl. De avond begint met het bezichtigen van de werken. Daarna volgt een korte inleiding over het werk van Gestel en zal de verkoop plaatsvinden.

Achtergrond (tekst: Karin van der Beek)

In het atelier van haar beroemde oom en kunstenaar Leo Gestel bracht de jonge Gerti Bierenbroodspot lange zomers door. Spelend tussen de ezels en schildersmaterialen en omgeven door een geur van olieverf en terpentijn. Gestel was al overleden toen Bierenbroodspot opgroeide. Maar tante An Overtoom, Gestels vrouw, was in het huis in Blaricum blijven wonen. In dat mooie huis met atelier heeft An nog twintig jaar gewoond tot aan haar dood. De Amsterdamse Bierenbroodspot was een levendig en nieuwsgierig kind en verheugde zich op die heerlijke zomers in het landelijke Blaricum. Ze doolde er rond in Gestels voormalige atelier, dat al die jaren na zijn dood onveranderd was gebleven.

Toen tante An overleed, werd het atelier in Blaricum uitgeruimd en kwamen nog aardig wat werken van Gestel tevoorschijn. Kleinere en wat grotere tekeningen, en een aantal steendrukken. Bijzonder en uniek is een beeldje in klei, want Gestel heeft nooit beelden gemaakt. Bierenbroodspot erfde alles wat over was uit het atelier. De werken heeft ze deels laten inlijsten bij de bekende Amsterdamse lijstenmakerij Krützmann. En ze besloot dat beeldje in brons te laten gieten, met een oplage van 12.

Langzaam kwam ze tot het besef dat die zomers in het atelier van Gestel haar inspireerden om zelf ook kunstenaar te worden. Bierenbroodspots carrière nam een vlucht en in de voetsporen van haar oom ging ze reizen. Naar Frankrijk, Spanje en Italië, en later verplaatste ze haar werk- en woonplek naar landen waar de Klassieke Oudheid haar sporen heeft nagelaten: Palmyra, Petra, Baalbek. Bierenbroodspot: ‘Ik noem mijzelf een Tijdreiziger, omdat ik rondreis in de Antieke Wereld en terugkeer met verhalen in verf, steen en brons’. De werken van Gestel bleven in de tussentijd onaangeroerd in haar atelier in Amsterdam, in de ladekasten van haar uitpuilende bibliotheek

Nu, zoveel jaren later, is het tijd de werken te verkopen. Woerden is de geboorteplaats van Leo Gestel en dus is dit de plek voor Bierenbroodspot om de werken aan te bieden.

Een unieke kans voor het Woerdens publiek om een kleine Gestel te bemachtigen.

Hetty Wilming overleden

door Elly Waterman

Op 11 februari 2024 is mijn lieve vriendin en kunstmaatje Hetty Wilming overleden. Zij heeft zich ook jarenlang ingezet voor KUNSTaandenRIJN.

Hetty werkte vaak in de KUNSTKajuit en heeft vele jaren exposities bij bedrijven georganiseerd voor Woerdense kunstenaars. Ook hielp zij mee bij de uitreiking van de RijnKUNSTprijs en dacht zij mee over onze organisatie.

Hetty was erg bescheiden, en heeft vrijwel haar hele leven in Woerden gewoond. Door die bescheidenheid zullen niet veel mensen haar kennen, maar zij was een trouwe vriendin voor mensen die haar waardeerden en die zich voor haar interesseerden.

Hetty zette zich in voor de klompenpaden. Ze interesseerde zich voor follies en verzorgde jarenlang het tijdschrift PorteFolly van de Donderberggroep. Daarnaast maakte ze haar eigen kunstwerken, veelal van textiel, zoals te zien op haar website, Het Pauwtje Creaties, genoemd naar het woonhuis van haar vader, Pauw.

Hetty studeerde museologie aan de Reinwardt Academie en was daarna assistent conservator bij musea als Huis Doorn, De Wieger (Deurne) en het Catharijneconvent. Later specialiseerde zij zich in digitale ontsluiting, beheer en databases, niet alleen voor kunstcollecties maar ook in haar werk als database marketeer bij KRO-NCRV en de laatste jaren bij Hollister Incorporated, een bedrijf dat medische hulpmiddelen levert.

Ik heb Hetty in 2019 leren kennen, bij een tekencursus die ik organiseerde voor KUNSTaandenRIJN. Ik herinner mij dat ze een geliefd lampje tekende. Toen ik haar later beter leerde kennen merkte ik dat ze een voorliefde had voor mooie dingen. Haar huis stond vol herinneringen en ze struinde vaak met haar partner Anton braderieën en markten af.

Foto’s Studio Breek

Later gingen Hetty en ik samenwerken en probeerden we ons te bekwamen in “droge naald.” Zij maakte o.a. een droge naald ets van een ruïne van een kasteel, waar ze zelf een foto van gemaakt had. Een moeilijk onderwerp door alle structuren en grijstonen, maar het is gelukt. Nog later gingen we samen ontdekken hoe we konden monoprinten. Toen we daar wat op uitgekeken raakten gingen we aan de gang met linoleum snijden. We bewonderden elkaars werk, hielpen elkaar, en leerden van elkaar, terwijl we elkaar over ons dagelijks leven en ons verleden vertelden. 

Lino van Hetty

Hetty werd voor mij een goede vriendin en ik zag haar elke week. Het was heel bijzonder om op mijn leeftijd nog zo een contact te ontwikkelen. Het samenzijn met Hetty was altijd heel fijn. Zij had een open mind en vond niks geks, ik denk dat wij elkaar goed begrepen, dat we een soort zielsverwanten waren. Hetty was een zelfstandig denkende vrouw, die de nodige weerstand in haar leven had overwonnen. Maar ze heeft veel van haar leven gemaakt. Hoewel het eigenlijk niet meer nodig was, zocht ze weer een baan, bij Hollister, waar ze zich al gauw onmisbaar maakte. Hetty had een kritische houding en dacht altijd goed na, Ze heeft veel mooie reizen gemaakt, en ze had zo graag nog meer verre reizen willen maken.

Hetty was veel bezig met haar huis, verzorgde haar mooie tuin met veel liefde. Ik kocht dezelfde heuchera met oranje blad die in haar voortuin stond en kreeg een stekje van een bijzondere plant met driehoekige bladeren. Ze vertelde mij over haar werk bij Bredius, bij de klompenpaden en bij de Donderberggroep. Hetty was altijd betrokken bij haar familie, haar partner en diens zoon. Zij ging vaak naar haar oude tante, die overleed, net voordat Hetty zelf ziek werd.

Hetty heeft een heel mooi leven gehad en heeft daar volop van genoten. Dat blijkt wel uit de foto’s hierboven en de foto’s die te zien zijn bij de videostream van de uitvaart waar ze altijd vrolijk opstaat. Maar Hetty is veel te jong gestorven, ze is niet aan haar pensioen toegekomen, en ook haar partner Anton en haar zoon Stan hadden haar nog zo graag lang bij zich gehad. Ook ik mis Hetty heel erg.

Ideeën voor Valentijnsdag 2024

Op 14 februari is het Valentijnsdag. De gewoonte om je geheime liefde bloemen of kaarten te sturen is ontstaan in Engeland. Misschien vind je het interessant om te lezen hoe de uitvinding van de postzegel effect had op het sturen van kaarten aan je geliefde. Met de postzegel werd het versturen van post namelijk veel goedkoper. Dat staat op de Engelstalige Wikipedia.

Maar veel leuker dan een kant en klare kaart te sturen is het om een klein kunstwerkje te maken voor een speciaal persoon. Het hoeft natuurlijk niet voor een geliefde bestemd te zijn. Iedereen zal blij zijn met een uiting van vriendschap. Is het kunst? Dat hangt van je definitie af. Is het leuk?

Hieronder een paar ideeën

  • Maak een onderzetter voor je Valentijn. Knip een rondje uit karton en beschilder het toepasselijk met acrylverf. Eventueel nog een laagje glanzende vernis erop. Natuurlijk kan je ook hout gebruiken voor een degelijker resultaat. Kop thee of koffie erop. Wie zou niet blij zijn met zo een lieve attentie?
  • Een versierd vaasje. Neem een groot recht glas. Knip stevig papier zodat het er omheen past, houdt wat ruimte voor een plakrand. Versier het papier met vrolijke kleuren. Plak het op het glas. Doe er een paar rozen of andere bloemen in.
  • Een oud kussensloop. Je hebt misschien wel een oud kussensloop liggen in je kast. Versier het met textielverf, laat drogen en doe er een kussen in. Leg het als verassing klaar voor je bezoek op de bank, of op bed voor je geliefde.
  • Bloemen van eierkarton. Met gebruikte eierkartons is zoveel mogelijk. Knip de verdiepte rondjes eruit. Maak rafelige of gekartelde randjes. Beschilder ze met acrylverf in de lievelingskleuren. Aan beide kanten uiteraard. Geef de hartjes van de bloemen een contrasterende kleur. Leuk is om ook de buitenrand een andere kleur te geven. Zet de bloemen op een dienblad of om de tafel feestelijk te dekken. Of monteer ze op ijzerdraadjes voor een klein boeketje.
  • Je eigen ding? Heb je je eigen “ding” gemaakt, of een van de ideeën hierboven? Stuur ons dan een foto op voor de volgende nieuwsbrief.

Veel succes en een fijne Valentijnsdag gewenst!

Teleurstellende reactie van de gemeente Woerden

Disappointed soul – Ferdinand Hodler –>

Op 15 juni bood Ton IJlstra, voorzitter van het bestuur van de Stichting KUNSTaandenRIJN, aan wethouder Jelmer Vierstra van o.a. Cultuur, een document aan met 10 ideeën om cultuur zichtbaarder te maken in het optreden van de gemeente Woerden. Hier kunt u de reactie lezen van de gemeente Woerden.

De ideeën die door KunstaandenRijn waren bedacht om kunst meer zichtbaar te maken in het doen en laten van de gemeente zijn hier te lezen.

Reactie van de gemeente Woerden

Wethouder Vierstra was in zijn eerste primaire reactie positief over het gebaar om de tien ideeën aan te bieden. Hij beloofde een reactie van de gemeente.

Die reactie ontvingen we op 4 juli 2023. Eerlijk is eerlijk…. KUNSTaandenRIJN is niet erg enthousiast over de reactie. De grote lijn in de reactie op deze kleine ideeën is eigenlijk dat er niet veel kan. Op de suggestie om ‘Cultuur’ op te nemen op de website van de gemeente is de reactie dat er zal worden getracht een link in te voeren naar het Cultuurplatform, dat “moet de site zijn waar je alles op kan vinden.” In andere gemeentes is het wel mogelijk om een paragraaf Cultuur op te nemen op de website van de gemeente. In Woerden kan dat kennelijk niet.

Op de suggestie om hedendaagse kunst in het gemeentehuis op te hangen wordt inmiddels wel gevolg gegeven. Er wordt … overigens op initiatief van Frans Lander die enthousiast op het idee reageerde … een commissie opgericht die dat op zich neemt.

De website van de gemeente zou ook niet het aangewezen vehikel zijn om elke dag een kunstwerk van een Woerdens kunstenaar te tonen. Waarom eigenlijk niet? Zo zou de gemeente laten zien dat ze trots is op de Woerdense kunstenaars. Er staan immers wel foto’s op van de openbare ruimte. De gemeente gaf aan dat KUNSTaandenRIJN dit zelf kan oppakken. Ja, dat kunnen we wel, maar hoeveel mensen bezoeken onze website en lezen onze facebook pagina? Dat staat in geen verhouding!

Ook het in beeld brengen van Woerdense kunst tijdens persconferenties is niet uitvoerbaar. Zoals het ook niet mogelijk is de gemeentegids te completeren op cultureel vlak “De actie ligt bij de verenigingen.” Ook het vernieuwen van kunst in de openbare ruimte kan niet zomaar, maar de gemeente wil het stadsmuseum ook niet de opdracht geven dit te onderzoeken. Evenmin als het voordragen van een beeldend kunstenaar voor de tweejaarlijkse cultuurprijs. Op deze manier wordt de beeldende kunst onderbelicht.

De suggestie om jubilerende beeldende kunstenaars te laten bezoeken door burgermeester of wethouders wordt afgedaan met de opmerking dat ze moeten worden uitgenodigd. Alsof beeldende kunstenaars dat zouden doen!

Tenslotte wordt ook het voorstel om een kunstambassadeur binnen de gemeente te benoemen afgewezen.

Al met al nogal een teleurstellende reactie van de gemeente Woerden. De gemeente vindt het fijn als er constructieve voorstellen uit de gemeenschap komen, maar als die dan komen dan zijn er vele obstakels die verhinderen dat die voorstellen worden uitgevoerd.

Heeft u ook een idee om kunst meer zichtbaar te maken in het dagelijkse doen en laten van de gemeente? Stuur ons uw idee misschien dat onze stichting er ooit nog eens wat mee kan doen!

Stormhuis Margreet Klaverdijk

Margreet Klaverdijk maakte “onze” folly

Elly Waterman, KUNSTaandenRIJN

In februari 2023 is in Woerden het Stormhuis geplaatst. Het is een zogeheten folly, een gebouw dat volgens Wikipedia uitsluitend een decoratief, kunstzinnig of ludiek doel dient. Het Stormhuis staat langs het Kromwijkerpad en is goed te zien vanuit de auto als je op de Burgemeester van Zwietenweg rijdt richting A12. Maar wandelend of met de fiets kan je er veel dichterbij komen. De komende twee jaar is het onze eigen, Woerdense Folly.

Dit is aanleiding voor vragen aan de maakster, Margreet Klaverdijk.  

Welke band heb je met Woerden?

Ik woon op een woonboot in Utrecht, maar ik kwam in Woerden, toen ik mij inschreef als deelnemer voor Singelkunst. En ik werd uitgekozen om mee te doen! Het grote beeld Handstand1 dat ik daarvoor maakte stond in het water bij de Burgemeester Vosbrug. Dat beeld is gemaakt van piepschuim en een harde laag, polyurea. Het is het beeld van een man die op één hand staat. Misschien heb je het gezien in 2022?

Hoe ben je ertoe gekomen om beeldhouwer te worden?

Ik werkte eerst als mondhygiënist. Ik vond het fijn om mensen te helpen en hun monden mooi en gezond te maken. Ik ben nu eenmaal een perfectionist. Maar ik kwam er achter dat ik nog liever zelf mooie dingen wilde maken. Liefst beelden, maar tussendoor een kinderkamer opknappen vind ik ook leuk! Daarom heb ik een kunstopleiding gedaan en allerlei cursussen. Onder andere bij René van der Wiel in de Meern. Ik ben al 10 jaar bezig met beeldhouwen. Ongeveer drie jaar geleden ben ik gestopt als mondhygiënist en nu ben ik dus fulltime beeldenmaker.

Margreet Klaverdijk met de replica van het Stormhuis

In het park bij opleidingscentrum De Baak in Driebergen staan twee beelden van mij, onder andere een geheel witte figuur die een duik in de vijver lijkt te nemen. Mijn beelden zijn te huur. Dat is leuk voor zo een bedrijf, dan kunnen ze nog eens wisselen.

Maar waarom heb je dit Stormhuis gemaakt?

Ik was ooit in Schotland op vakantie, en daar kwamen we in een dorpje waar alles van golfplaten was gemaakt. De huizen, het hele dorpje, zelfs de kerk was van golfplaten gemaakt. Die huizen waren niet zo scheef als het Stormhuis, en ze hadden ook ramen. Ik vroeg mij af waarom die huizen zo waren, zo verweerd door weer en wind, in het woeste en lege landschap. Ik heb daarna het eerste model van het Stormhuis ontworpen.

Hoe ging dat ontwerpen in zijn werk?

Het eerste model van het Stormhuis gemaakt was van staalplaat, 30 cm hoog. Dat heb ik zelf aan elkaar gelast, eigenlijk zonder bouwtekening, gewoon net zo lang passen en meten tot het goed was. Toen heb ik een model gemaakt van golfkarton. Dat zou gaan dienen als een soort bouwtekening. Ik kwam erachter dat het geheel als het van staalplaat gemaakt zou worden veel te zwaar zou zijn. De definitieve versie is gemaakt van zwarte golfplaten, eigenlijk net als die huizen in Schotland. De golfplaten maken een boeiend lijnenspel en versterken de richtingen.

Met de Folly Het Stormhuis heb ik in 2018 deelgenomen aan “Folly Art Norg” in Drenthe. Ik kreeg daar heel veel positieve reacties. Daarna is hij uit elkaar gehaald en opgeslagen. Totdat ik in contact kwam met de persoon die een stuk land in Woerden bezit.

Hoe heb je het Stormhuis in Woerden neergezet?

Het Stormhuis bestaat uit muurdelen en dakdelen. Het hele gevaarte is 4 meter hoog, dus dat zet je niet even overeind. Met mijn partner Ernst en mijn drie zonen hebben we hem overeind gezet. De golfplaten zijn op een houten skelet vastgemaakt.

Dat opbouwen was heel heftig, want het is passen en meten. We zijn er lang mee bezig geweest. Twee weken voorbereiding en toen nog twee maanden in Woerden. Omdat alles aan het Stormhuis scheef is, moesten de golfplaten soms worden aangepast zodat het perfect in elkaar zat. Vertelde ik je al dat ik een perfectionist ben? Lastig voor mijn familie, maar ik ben nu heel tevreden over het resultaat. Ik denk dat de Woerdenaren van het Stormhuis gaan genieten.

O ja, wat ook tijd kostte, is dat ik eerst een omgevingsvergunning moest aanvragen. Die heb ik van de gemeente gekregen, voor een periode van twee jaar.

Zou het niet jammer zijn als het Stormhuis weg moet? We gaan hem missen..

Jazeker, ik denk dat het boeiend en markant object is in het landschap van het Groene Hart. Ik ben benieuwd hoe hij het houdt op deze open plek. Het kan gebeuren dat het Stormhuis met een zware storm omwaait. Maar gelukkig heb ik voor alle Woerdenaren ook een replica gemaakt, een klein model van gietsteen. Dat is erg degelijk, je kan het miniatuur Stormhuis ook in de tuin zetten. Ze zijn binnenkort voor 125 euro te koop via mijn website.

Replica Stormhuis Margreet Klaverdijk, 15x10x14 cm, gietsteen.

Wat ga je hierna doen?

Er ligt een nieuwe Folly als het ware op de plank, die wil ik natuurlijk heel graag realiseren. Ook ben ik met andere beelden bezig. Ik ben lid van het Montfoorts kunstenaarscollectief, zodat ik daar ook kan werken.

Waar kunnen mensen meer over jou te weten komen?

Herinneringen aan Ido Vunderink

Door George de Wrede

Is het niet wonderlijk dat een mens zich bepaalde herinneringen uit het verleden, die in het geheugen liggen opgeslagen, pas weer voor de geest kan halen als er een andere gebeurtenis plaatsvindt? Dit overkwam mij toen ik in de krant een overlijdensbericht las. Ik doel op het overlijden van kunstenaar Ido Pieter Vunderink (1935 – 2021).

De kunstschilder van Het Groene Hart stierf deze zomer op 86- jarige leeftijd. De diverse media brachten het nieuws. Gedurende Ido’s lange arbeidzame leven werd in ruime mate aandacht besteed aan zijn kunstenaarschap. Meest compleet is zonder enige twijfel de biografie van de hand van Cees Straus. Persoonlijk lees ik dergelijke levensbeschrijvingen graag omdat het je als lezer dichter bij de mens en zijn kunstuitingen brengt. In het onderstaande wil ik u kond doen van een bijzondere ontmoeting die ik ooit, samen met mijn goede vriend Roel van der Bij, had met de kunstenaar uit de Meije.

Het was in de tijd dat Gerrit Luidinga als voorzitter van onze Kunstkring, Ido had overgehaald om lid te worden van de vereniging. De aanwezigheid van zo’n grote kunstenaar in je midden kon immers alleen maar een goede invloed hebben op het werk van de andere leden? En inderdaad, Ido verzorgde boeiende avonden waarbij hij er niet tegenop zag om, vanuit zijn woonplaats, grote aantallen schilderijen mee te nemen. Bijgestaan door connaisseur Frans Lander werd nader ingegaan op vorm en inhoud. In die dagen resideerde de Kunstkring nog in de Havenstraat te Woerden en waren er tijdens exposities openingsuren voor het publiek. Individuele leden hielden bij toerbeurt toezicht als gastheer/vrouw annex suppoost. Maar vooral bij slecht weer bleven de bezoekers weg en had je als ‘oppasser’ alle tijd van de wereld om de tentoongestelde werken nauwkeurig te bestuderen.

Ik vermoed dat juist daar mijn fascinatie voor de abstracte landschappen van Ido is ontstaan. Zijn werk: “Rivier de Meije” (zie afb.) bracht mij in vervoering omdat dit doek qua zeggingskracht sterk appelleerde aan het gevoel dat ik kreeg als ik langs deze rivier fietste.

“Rivier de Meije” 70 x 100 cm, olieverf op doek, Ido P. Vunderink, 2004.
Foto Stadsmuseum Woerden,
beschikbaar gesteld voor educatieve doeleinden.

Op zo’n middag zonder bezoekers kon ik de schildering van dichtbij bekijken en analyseren. Ik kwam tot de conclusie dat dit olieverfschilderij met zijn blauwe, groene en turquoise vlakken in al zijn eenvoud een absoluut meesterwerk was. Overmoedig geworden door Ido’s lidmaatschap van dezelfde vereniging zette ik als ‘collega’ mijn bevindingen op papier en stuurde het epistel naar hem op. Vervolgens gebeurde er lange tijd niets en vergat ik mijn eigen vrijpostigheid als zelfbenoemd kunstcriticus. Groot was mijn verrassing toen op een avond de telefoon ging en Ido met zijn raspende stem zijn waardering uitsprak voor mijn beeldonderzoek. We hadden een leuk gesprek over het verschil tussen zien en kijken en aan het eind nodigde hij mij uit om eens bij hem langs te komen.

Natuurlijk was ik vereerd maar ik durfde toch niet op zijn uitnodiging in te gaan. Ach, ziet u het al voor zich? Op een regenachtige avond aanbellen bij de poort van zijn landgoed en dan melden: “Hallo Ido, ik ben een bewonderaar van jou, mag ik even binnenkomen?” Enfin, u begrijpt het al; het kwam er domweg niet van. Vermoedelijk was ik niet de enige met een ‘Kleinduimpje complex’ want tegenover Roel van der Bij klaagde Ido dat er van de vereniging nooit eens iemand bij hem op bezoek kwam. Ido daarentegen liet zich op de Kunstkring ook steeds minder zien dus van de gedroomde kruisbestuiving kwam weinig terecht. Toch had Ido wel degelijk belangstelling voor de verrichtingen van andere leden! Dappere Roel besloot op goede dag de stoute schoenen aan te trekken en met een map vol foto’s van zijn eigen werk af te reizen naar galerie ‘Vermeije’ te Zegveld. Daarbij nodigde hij mij uit om hem te vergezellen. Aldus vertrokken wij als ‘kunstbroeders’ samen naar Zegveld. Kunt u zich nog de journaalbeelden op tv herinneren van het bezoek van toenmalige premier Jan Peter Balkenende en zijn vroegere minister van Buitenlandse zaken Jaap de Hoop Scheffer aan het Oval Office te Washington? Zichtbaar ongemakkelijk en zwaar onder de indruk schuifelde dit gelegenheidsduo met onzekere tred door de magische ruimte van het Witte Huis. Wat ik mij van de eerste ogenblikken herinner toen Roel en ik, Ido’s heiligdom betraden komt sterk overeen met het gevoel dat die twee bewindslieden gehad moeten hebben bij hun visite aan George W. Bush. Alleen al de afmetingen van Ido’s atelier/expositieruimte met die imposante marmeren vloer maakt een mens verlegen.

Aan de wand hingen, mooier uitgelicht dan in elk willekeurig museum, enorme doeken van eigen makelij. Hoe zou een mens niet onder de indruk kunnen geraken van dat immense terrein met die aparte ruimte voor de salon? Ascetisch ingericht gelijk een klooster met stenen plavuizen, lederen banken en een enorme open haard. Ramen van vloer tot aan het plafond bieden je een panoramisch uitzicht op het omringende landschap. Pas daar besefte ik hoe futiel mijn lofzang op dat ene schilderij in Ido’s oren moet hebben geklonken. Maar ook Roel’s meegebrachte fotoboek zag ik steeds dieper verdwijnen tussen de kussens van de bank. Zowel Ido als zijn levenspartner Lex deden er alles aan om ons op ons gemak te stellen. We werden gastvrij onthaald met koffie en gebak en later volgde nog een goed verzorgde lunch. Ido nam alle tijd. Hij was vol belangstelling voor onze activiteiten als ‘semiprofessioneel’ kunstenaar en bekeek met aandacht de foto’s van het werk van Roel. Zijn opbouwende kritiek sneed hout.

Tot mijn verbazing hechtte hij, bij het bekijken van een groot doek aan de wand, veel waarde aan mijn mening als beeldbeschouwer. Ik vertelde hem dat ik lesgaf en mijn leerlingen leerde om uitingen van beeldende kunst te onderzoeken. Later volgde nog een rondleiding op de zolderverdieping waar ontelbaar veel schilderijen in rekken stonden opgeslagen. Hij vertelde dat hij de realistische portretten vooral maakte om aan de buitenwacht te laten zien dat hij zijn vak verstond.

De schilder is niet meer maar zijn kunst leeft voort tot op de dag van vandaag! De portretten die hij van zijn moeder heeft gemaakt zijn nog even virtuoos. Maar is het niet absurd dat kunstenaars die bij voorkeur abstract werken niet zelden het verwijt naar hun hoofd krijgen dat ze kunst maken die het ‘kleine zusje’ ook kan maken? Hoeveel mensen beseffen eigenlijk dat abstracte kunst misschien geen herkenbare voorstelling heeft maar nooit betekenisloos is? Ido had commercieel gezien veel succes. Hij verkocht zijn abstracte werken in binnen- en buitenland voor hoge bedragen. Maar geld betekent voor een kunstenaar slechts vrijheid.

De keerzijde van succes kende hij eveneens. Ik herinner mij nu weer als de dag van gisteren hoe wij in de late middagzon met een omhelzing afscheid namen van elkaar. In het pre-coronatijdperk mocht je je medemens tenminste nog aanraken. Uitgezwaaid en met het hoofd in de wolken reden we in opperbeste stemming terug naar Woerden. Anno 2021 lijken al die gebeurtenissen een eeuwigheid geleden. Ido maakte schilderijen om naar te kijken en hij wilde het beeld zelf zijn verhaal laten doen.

Vanuit een voortschrijdend inzicht zou ik een kunstschilder van zijn formaat nu nooit meer ‘lastigvallen’ met de analyse van één schilderij. Zo’n kunstwerk vormt voor een kunstenaar slechts een tussenstop op de route van zijn eigen ontwikkelingstraject. Kunstenaars zijn over het algemeen ook helemaal niet bezig met wat hun werk precies beduidt. De schrijver Godfried Bomans heeft dit fenomeen al eens treffend verwoord: “Een kunstenaar beeldt uit maar de interpretatie van het werk valt buiten zijn provincie”. Kunstkenners daarentegen die aan een breed publiek, in woord en beeld in begrijpelijke taal kunnen uitleggen hoe knap zo’n kunstwerk in elkaar zit zijn zeldzaam. Zij bewijzen onervaren kijkers beslist een dienst. Maar kennis en inzichten van een beeldonderzoek dienen vooral een educatief doel. Daarbij geldt overigens dat je kunst niet op een foto maar in het echt moet zien.

Ido’s werk kun je op veel plaatsen tegenkomen en voor het bekijken van een heel groot schilderij hoef je niet eens zo ver. In het gemeentehuis van Woerden hangt zijn laatste schildering. Het betreft een doek van maar liefst 3 bij 4 meter. Dit kunstwerk is een abstracte weergave van de natuur in het Groene Hart. Het landschap in zijn eigen achtertuin inspireerde de kunstenaar bij het maken van dit megaschilderij. De schilder voltooide het werk drie jaar voor zijn dood en liet daarmee een kolossaal visitekaartje achter. Ook hier voeren blauw en groen, als ‘n verwijzing naar gras en lucht, de boventoon. De titel van het werk luidt toepasselijk: “Het Groene Hart.” Ach, er valt zoveel te vertellen over dat schilderij maar ik vermeed bewust om een afbeelding van het kunstwerk aan mijn tekst toe te voegen. Waarom vraagt u zich af? Het antwoord luidt dat een afbeelding van zo’n magistraal werk niet meer is dan een slap aftreksel van het origineel. Om een kunstwerk als dit echt te kunnen beleven is het beter dat u gaat kijken!

Aanbevolen literatuur: