Kijk op Kaas

KIJK OP KAAS

Door G.J.T. de Wrede

Ooit ontdekte iemand dat je van melk kaas kunt maken. Vanaf dat moment werd kaasmaken een vak apart. De meeste mensen vonden het lekker en hadden er geld voor over om het te kopen.

Zo ontstond de handel in kaas en werd Woerden een echte kaasstad. Al eeuwen lang wordt dit zuivelproduct hier verhandeld. De historische kaasmarkt bestaat nog steeds en daardoor blijft de traditie bewaard.

Stadsmuseum Woerden zet, met een expositie over 400 jaar kaas in de kunst, de Nederlandse kaascultuur in het zonnetje. Er zijn pronkstukken van de zeventiende-eeuwse meesters te zien maar ook kunstwerken van hedendaagse kunstenaars.

Op de tentoonstelling zijn veel stillevens aanwezig. Een stilleven is een tekening, schilderij of foto van roerloze of levenloze objecten, die met zorg zijn uitgekozen. Met een stilleven kan een kunstenaar zich volledig op de techniek en de ordening van vormen en kleuren concentreren.

Aan de kunstwerken van de kunstenaars kun je zien hoe zij over het onderwerp denken. Sommige kunstenaars maken duidelijk dat het een duur en waardevol product is. Zij maken hun stillevens daarom zo echt en mooi mogelijk.

Anderen willen laten zien welke associaties zij nog meer hebben met kaas. Bij een associatie worden in gedachten verschillende dingen met elkaar in verband gebracht. Bijvoorbeeld dat muizen gek op kaas zijn of dat kaas zowel door arme als rijke mensen wordt gegeten.

Aan de hand van twee voorbeelden wil ik jou laten zien hoe verschillend kunstenaars naar hetzelfde onderwerp kunnen kijken.

Afb. 1 schilderij: Royal Dinner (gepubliceerd met toestemming van Brita Seifert)
Afb. 2 muizen en kaas (Foto Henk-Jan van der Klis, CC BY-NC-ND 2.0)
Afb. 3. kunstenares Brita Seifert (www.britaseifert.nl)

Het schilderij met als titel: “Royal Dinner”, afb. 1 van kunstenares Brita Seifert is geen stilleven maar een (beeld) verhaal. Er is een activiteit met een hoofdfiguur in een omgeving.

Op de voorgrond zie je een wit ratje dat rechtop staat en met de voorpootjes op een stuk kaas leunt. Op de kop zie je een goudkleurig kroontje en om de hals zit een geplooide witte kraag. Links op het beeldvlak zie je nog net een gedeelte van een stoffen gordijn. De vloer laat een geblokt tegelpatroon zien. De witte vacht van het diertje, maar ook de kraag en de gele kaas, steken scherp af tegen de donkere achtergrond.

De schildering werd geschilderd met olieverf op linnen van 30 x 30 cm. De manier van schilderen is heel precies en er is veel aandacht aan de details besteed. Kijk maar eens naar de pootjes of de snorharen. Als je goed naar de compositie (ordening) kijkt dan zie je dat de kunstenares een L-vorm heeft gebruikt. Het contrast tussen licht en donker was een weloverwogen keuze.

De sfeer is sprookjesachtig! Het beestje lijkt de geur van de kaas genietend op te snuiven. Je verwacht dat het eten van dit gerecht ieder moment kan beginnen. Het kroontje geeft ons als kijker het idee dat dit een koninklijk knaagdier is.

Afb. 3. Dick Bruna, Blokje kaas met vlaggetje (gepubliceerd met toestemming van Mercis BV)
Afb. 4. foto van kaasdragers te Alkmaar (foto Yoshi, PD)
Afb. 5. Dick in zijn atelier aan het werk (foto Dolph Kohnstamm, CC-BY-SA-3.0)

“Blokje kaas met vlaggetje”, van Dick Bruna, zoals dat in het stadsmuseum van Woerden hangt valt zonder enige twijfel in de categorie ‘stilleven’. (Hier is een pastiche afgebeeld, teneinde geen auteursrechten te schenden).

Centraal in het beeld zie je een driehoekige kaasvorm. De ronde vormen geven de gaten aan. Schuin van boven is een vlaggenstokje in de kaas gestoken. Er is geen kleur gebruikt en ook de omgeving is verder niet uitgewerkt.

Het lijkt getekend maar het werd geschilderd met plakkaatverf. Dick heeft als beroepstekenaar gewerkt met strakke lijnen en het beeld is net een lijntekening geworden. Je zou kunnen zeggen dat de keuzen van de kunstenaar heel overzichtelijk zijn. De nadruk ligt hier op onderdelen als: lijn, richting, compositie en contrast.

Wie het werk van deze wereldberoemde illustrator van kinderboeken kent, weet dat zijn tekeningen uitblinken door simpele eenvoud. Gewoonlijk gebruikt hij behalve lijnen ook kleuren. Gek genoeg denk je hier de kleuren van de kaas en het vlaggetje er zelf wel bij. Het is zo’n bekend en alledaags beeld dat je het in één oogopslag begrijpt.

De twee kunstwerken kun je eigenlijk niet met elkaar vergelijken. Toch kibbelen kunstvertellers graag met elkaar over wie van de twee het belangrijkste werk heeft gemaakt.

Ze zeggen dan dat het werk van Dick Bruna zo beroemd is dat hij alleen al daarom belangrijker is dan Brita. Ze wijzen op het wereldwijde succes van Dick’s kinderboeken en dat zelfs de allerkleinsten de kaas direct herkennen.

Maar ja, hoe zit het dan met de sprookjesachtige kunst van Brita? Kinderen zijn toch ook dol op sprookjesfiguren? Bij het schilderij ‘Royal Dinner’ ben je benieuwd naar hoe dit verhaal verder gaat. Als er straks vanuit het donker maar niet ineens een kat opduikt!

De twee soorten kunst hebben beiden een ander doel. Bij Brita is het eten van kaas vooral een spannende en geheimzinnige gebeurtenis geworden. De tekening van Dick prikkelt onze gedachten op een andere manier. Hij laat vooral zien dat Nederland en kaas als vanzelfsprekend bij elkaar horen. Het past uitstekend bij het oerbeeld van Nederland met koeien, klompen, tulpen en molens.

“ONBEPERKT HOUDBAAR”,

400 jaar kaas in de kunst,

Stadsmuseum Woerden,

14-10-’17 t/m 11-03-‘18.

 

 

Expositie van Henk en Manon Hoogeveen

Henk en Manon Hoogeveen exposeren van 13 januari t/m 10 maart 2018 in het St. Antonius Ziekenhuis in Woerden, Polanerbaan 2, 3447 GN Woerden. De expositie is gratis toegankelijk als het ziekenhuis geopend is.

Henk Hoogeveen is oud marineman en gepensioneerd hoofduitvoerder in o.a. de gas- en olie-industrie. Hij heeft veel ervaring met technisch tekenen opgedaan tijdens zijn werk. Henk heeft zich ontwikkeld in meerdere technieken, zoals acryl, aquarel en pastelkrijt. Hij maakt ook stillevens in olieverf, die soms overkomen als fotografisch.

Manon Hoogeveen schildert anders. Haar werk, meestal gemaakt in acryl, is heel los en kleurrijk. Met een vriendin heeft ze twee kinderboekjes uitgebracht, met als onderwerp geadopteerde kinderen. Haar vriendin schreef de tekst. Manon maakte daarbij de illustraties. Manon geeft af en toe workshops voor kleine groepen.

Ongeveer 20 jaar geleden zijn vader en dochter samen begonnen met het volgen van schilderlessen bij de Volksuniversiteit Woerden en zijn zij lid geworden van De Schilderclub Woerden, die momenteel onder leiding staat van Peter Kempeneers. Daarnaast hebben beiden lessen in aquarelleren gevolgd bij Frans van Proosdij.

Foto’s: Julia Goes

 

Eerste grote EXPOSITIE Annemiek Visser

Eerste grote EXPOSITIE Annemiek Visser

Tussen de meubels van Kooijman Interieurs aan de Touwslagersweg heeft de Woerdense kunstenaar Annemiek Visser vanaf 3 augustus haar eerste grote expositie in Woerden. Voor beiden een primeur, want Kooijman is de eerste ondernemer die meedoet met het nieuwe initiatief KUNSTaandenRIJN.Woerden! De expositie blijft daar hangen tot en met 31 januari 2018.

“Lady Bat” hangt aan de muur. Gemaakt met mandela’s door de moeder van de kunstenaar.

Al op jonge leeftijd volgde Annemiek teken- en schilderlessen bij bekende Woerdense kunstenaars als Henk Schippers en Jan Vermaat. Inmiddels is ze ruim 30 jaar actief als kunstschilder en lid van De Schilderclub Woerden onder leiding van kunstenaar Peter Kempeneers.

Haar stijl laat zich niet in snel in een paar woorden vangen, hoewel  ‘veelzijdig en divers‘ nog het meest dichtbij komen. Annemiek werkt de ideeën die in haar gedachten ontstaan graag uit in acryl. Dit zo nu en dan in combinatie met allerlei materialen op doek en dat levert een zeer gevarieerde collectie schilderijen op. Zowel in de onderwerpen als in materialen, kleurpalet en vormen onderzoekt ze veel facetten van het schilderen. Opmerkelijk is de recente serie schilderijen die een combinatie zijn van gemaskerde vrouwfiguren en dieren. Een deel hiervan is te zien bij Kooijman Interieurs.

Deze expositie is mogelijk dankzij het nieuwe initiatief “KUNSTaandenRIJN.WOERDEN”, dat  Woerdense beeldende kunstenaars en ondernemers de kans geeft om hun culturele gezicht te laten zien. Beide partijen verbinden zich op vrijwillige basis aan elkaar. Zoals eigenaar John Kooijman zegt: “Kunst is een onderdeel van woongenot en brengt sfeer, dus een mooie aanvulling op onze meubelen.”

 

Foto CC-BY-SA door https://nl.wikipedia.org/wiki/Gebruiker:Onderwijsgek

Zie ze kijken! Expositie stadsmuseum Woerden

zondag 4 juni 2017 t/m zondag 8 oktober 2017

Deze zomer staat het Stadsmuseum Woerden in het teken van het werk van Neel Korteweg. Neel schildert portretten, al dan niet in opdracht. Van bekende mensen, van onbekende mensen, soms zelfs van niet bestaande mensen.

Neel Korteweg is opgeleid tot beeldhouwer (Rijksakademie van beeldende kunsten)  en tot architect (Academie van bouwkunst, ook in Amsterdam). Als schilder is ze autodidact.

Van nature heeft ze een portret-oog. Dat zet ze aan als ze de mensen ontmoet, die ze gaat portretteren. Tijdens ontspannen voorgesprekken. Poseren is er niet bij, nimmer. Ze associeert, legt verbanden, ziet contouren verschijnen. In haar hoofd. Niet zelden tussen dromen en waken, in de prille ochtendstond. Foto’s komen er vrijwel niet aan te pas, laat staan projecties ten voorbeeld. Ze schildert al zoekende. Laag over laag. Een portret is nooit zomaar af. Daarvoor zit er ook teveel in. Neel Korteweg vangt niet alleen uiterlijk, maar ook innerlijk.

Stadsmuseum Woerden toont een fors aantal portretten. Onder meer: Erasmus als jongen, Luther als antisemiet, Thomas More, Hans van Manen, Cees Dam, Gabrielle Kok, Bronia Davidson, Anneke Brassinga, Mirthe van Doornik, Pieter Kreft, haar geliefde schilder Lovis Corinth en -speciaal voor de gelegenheid- Leo Gestel (gebaseerd op twee van diens zelfportretten, uit 1913 en 1916). Soms zijn er van 1 persoon wel 2 portretten, ja. Ook dat hoort bij Neel Korteweg. Net als het feit dat ze soms portretbrieven schrijft, waarin ze aangeeft wat haar bezig houdt, wat ze al schilderend meemaakt, hoe ze gezonde twijfels overwint en tot het eindresultaat geraakt. Zelfportretten schuwt ze niet.