Het Wonder van Woerden

 

door G.J.T. de Wrede, 18 oktober 2018

 

Het kunstwerk op de rotonde
afb 1 Plattegrond van Woerden in de 16de eeuw

 

 

 

Inleiding

afb 2 De belegering van Woerden

In het AD van donderdag 18 oktober jl. las ik dat Woerden een nieuwe rotonde in gebruik heeft genomen. Op zich geen schokkend nieuws ware het niet dat deze in het teken komt te staan van het ‘Wonder van Woerden’. Op de rotonde komen stalen vissen te staan, ontworpen door Arjan van Bemmel. De

Bij veel Woerdenaren zal er niet automatisch een belletje gaan rinkelen bij een gebeurtenis die plaatsvond in een ver verleden. Het e.e.a. verwijst namelijk naar een voorval tijdens de belegering van Woerden in 1575. De tijd van de tachtigjarige oorlog.

Hoogste tijd dus om hier even bij stil te staan. Liever in een artikeltje dan op de rotonde zelf, toch?

Hoe zat het ook alweer?

afb 4 Willem van Oranje

De tachtigjarige oorlog (de vrijheidsstrijd van de Hollanders tegen de Spanjaarden, maar tegelijkertijd een burgeroorlog tussen calvinisten en katholieken) is in die dagen al sinds 1568 gaande. In 1572 had Woerden de kant van Willem van Oranje gekozen. Maar pas in 1575 krijgt ook de Hollands-Utrechtse grensstreek te maken met het krijgsgewoel. Nadat omliggende steden als Oudewater en Schoonhoven met moord en doodslag weer onder de katholieke heerschappij van de Spaanse koning Philips II waren teruggebracht werd Woerden belegerd.

In 1575 werd de stad door de vijand afgesloten van de buitenwereld.

afb 3 Philips II

Dit met de bedoeling om de bevolking uit te hongeren. Destijds was dit een manier om de vijand tot overgave te dwingen Het beleg dat op 8 september 1575 was begonnen zou in totaal bijna een jaar duren.

De voedselvoorraden raakten, zonder nieuwe aanvoer, na verloop van tijd op. De honger in de stad werd een groot probleem.

Geschenk uit de hemel

afb 5 Petruskerk te Woerden

Wanneer als bij toverslag zowel in de Rijn als in de stadsgrachten een enorme hoeveelheid vis (voornamelijk snoek) wordt aangetroffen spreekt men van een wonder.

De bevolking wordt op deze manier van de hongerdood gered. De vissen laten zich als voedselbron bovendien opvallend gemakkelijk vangen. De vergelijking met het (in die tijd) algemeen bekende verhaal uit de Bijbel (uit het oude testament) werd vervolgens snel gemaakt. Men sprak van de wonderbaarlijke spijziging en door God gezonden vissen.

Een herinnering

afb 6 glas in loodraam Petruskerk

In de Petruskerk te Woerden zijn gebrandschilderde ramen te zien. In het onderste deel van één van hen is een levendige visvangst afgebeeld uit de tijd dat Oude Rijn nog door de stad stroomde. Op een tweede raam is de belegering van de stad afgebeeld. De beide ramen zijn voorzien van de jaartallen 1575 en 1576.

Het gaat hier klaarblijkelijk om gebeurtenissen die plaatsvonden tijdens de tachtigjarige oorlog (1568 – 1648). Gedurende dit beleg zou zich een wonder hebben voltrokken dat later de geschiedenis is ingegaan als “Het wonder van Woerden”.

Extra informatie

afb 7 snoek

De ramen in de Petruskerk zijn nog niet zo heel oud. De opdrachtbevestiging dateert namelijk uit de jaren dertig van de twintigste eeuw. Ze werden vervaardigd door dhr. H.N. van Reenen. Uit oude documenten is gebleken dat dit werk destijds circa 1000 gulden. Dat komt overeen met 453 euro. Maar rekening houdend met het prijspeil van destijds, zoden de ramen nu ca.  € 8000 kosten.

De kerk heeft dit vermoedelijk betaald uit de opbrengsten van het verjaardag busje van de meisjesvereniging: “Bid en werk”. Naar aanleiding van deze bijzondere gebeurtenis heeft C. van den End een boek geschreven getiteld: Het Wonder van Woerden. Deze uitgave is te koop bij boekhandel De Hoeksteen, Havenstraat 17 te Woerden. In de kerk is een uitgave voor kinderen beschikbaar van N. Overkamp. Professor B. Huisman heeft als visserijbioloog onderzoek gedaan naar de wonderbaarlijke visvangst en is er in geslaagd het mysterie te ontrafelen. Het zou te maken hebben gehad met het feit dat de landerijen onder water gezet waren. Snoeken vinden dat ondiepe water heerlijk om zich voort te planten. Desondanks is het verhaal van het wonder nog steeds mooi genoeg om tot onze verbeelding te spreken.

Auteursrechten: de afbeeldingen zijn afkomstig uit het publieke domein, tekst © G.J.T. de Wrede

4 gedachten over “Het Wonder van Woerden

  1. Leuk en informatief artikel.

    Toch een opmerking bij hfdst. Extra informatie:
    F 1000,00 rond 1930 zou in euro’s ca. € 453,00 zijn.
    Omgerekende koerswaarde: de ramen zouden nu ca. € 7990,00 kosten ( prijspeill 2016).

  2. Guldens en euro’s, ik raakte er zelf al van in de war! Een oplettende lezer(es) had natuurlijk volkomen gelijk met haar constatering dat er een fout in mijn tekst zit. Immers de tegenwaarde van 453 euro in guldens zou neerkomen op circa 1000 gulden. Als je lezers met je meedenken heb je betrokken lezers en dat is m.i. geweldig! Ik heb de redactie gevraagd om de tekst (met dank aan) aan te passen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.